Xitoy ekspansiyasi: BYD, Chery va Haval O‘zbekiston avto bozorini o‘zgartirmoqda

O‘zbekistonda avtomobil bozori keskin o‘zgarish bosqichiga kirdi. So‘nggi yillarda BYD, Chery va Haval kabi Xitoy brendlari faol ravishda o‘smoqda. Yangi modellarning paydo bo‘lishi, mahalliy ishlab chiqarishning kengayishi va import hajmining ortishi natijasida bozor endi yagona ishlab chiqaruvchiga bog‘liq emas.

UzAutoSanoat ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning birinchi choragida O‘zbekistonda 91 088 ta avtomobil sotilgan — bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 20,9 foizga ko‘p. Chevrolet hali ham asosiy o‘yinchi bo‘lib qolmoqda (72 229 dona), biroq uning ulushi 82,6 foizdan 79,3 foizga tushgan.

ADM va BYD: yangi kuch markazlari

ADM Jizzakh bazasida ishlab chiqarilayotgan Kia, Chery va Haval brendlari tez o‘smoqda. Korxona 26,2 foizga o‘sib, 10 886 dona avtomobil bilan bozorning 12 foizini egalladi.

Kia (6 684 dona) asosiy hajmni ta’minlayotgan bo‘lsa, Haval (2 181 dona) va Chery (2 021 dona) ayniqsa krossover segmentida faol kengaymoqda.

Shu bilan birga, BYD Uzbekistan Factory 7 799 dona avtomobil sotib, 8,6 foizlik ulushga chiqdi. Bu o‘sish elektromobillar va gibridlarga bo‘lgan talab bilan bog‘liq. Umuman olganda, mahalliy ishlab chiqarishga ega Xitoy brendlari chorak davomida 12 mingdan ortiq avtomobil sotdi.

Kim qanday ishlayapti: ishlab chiqarish va import

Xitoy brendlari O‘zbekistonga turli strategiyalar bilan kirib kelgan.

Mahalliy ishlab chiqarish:

Chery va Haval — ADM Jizzakh’da, BYD esa o‘z zavodida ishlab chiqarilmoqda. Bu ularga servis, ehtiyot qismlar va kafolat tizimini to‘liq nazorat qilish imkonini beradi.

Import segmenti:

Bozorga Deepal, Lixiang va Voyah kabi brendlar kirib kelmoqda. Ular elektromobil va gibrid modellari bilan raqobatni kuchaytirmoqda.

2025-yilda O‘zbekistonga qariyb 60 ming elektromobil va gibrid olib kirilgan — bu umumiy bozorning 12 foizini tashkil etadi.

BYD ustunligi tugayaptimi

Yaqin vaqtgacha gibrid segment deyarli to‘liq BYD bilan bog‘liq edi. Biroq vaziyat o‘zgarayapti. Xitoyning o‘zida BYD sotuvlari pasaymoqda: 2026-yil fevral oyida kompaniya 64,3 foizga tushib ketdi va bozorda to‘rtinchi o‘ringa tushdi. Asosiy sabab — davlat subsidiyalarining bekor qilinishi. 

O‘zbekistonda esa raqobat kuchaymoqda. Chery Arrizo 8 Hybrid va Tiggo 8 Hybrid kabi modellari bilan bozorga kirib kelmoqda. Import orqali esa Deepal, Geely va boshqa brendlar bosimni oshiryapti. Natijada, gibrid bozor endi bitta brendga bog‘liq emas.

Qaysi modellarga talab bor

Chery

2 166 dona sotuv. Asosiy modellari: Tiggo 7 Pro, Tiggo 2 Pro va Arrizo 6 Pro. Yangi gibridlar ham paydo bo‘lmoqda.

Haval

2 036 dona sotuv. M6 modeli eng ommabop, Jolion esa TOP-10 ga kirgan.

BYD

Eng keng model qatori. Song Plus Champion DMi va Yuan Up asosiy sotuvni ta’minlamoqda. Umumiy xulosa: krossoverlar hali ham bozorning asosiy drayveri.

Gibrid avtomobillarga talab bir necha sabab bilan oshmoqda:

1. Infratuzilmaga bog‘liqlik yo‘q

Elektromobillardan farqli ravishda, gibridlar zaryadlash stansiyalariga qaram emas.

2. Iqlim omili

Issiqda konditsioner, qishda isitish energiyani ko‘p sarflaydi. Elektromobillarda bu yurish masofasini 40–50% gacha kamaytirishi mumkin.

3. Qayta sotish qiymati

Gibridlar ikkilamchi bozorda tezroq sotiladi va kamroq qiymat yo‘qotadi.

Raqobat — bozor drayveri

Yana 2–3 yil oldin Xitoy brendlari “alternativa” sifatida qaralardi. Bugun esa ular bozorning ajralmas qismiga aylangan.

Raqobat endi faqat narx bilan emas, balki texnologiya, opsiyalar va servis sifati bilan olib borilmoqda. Bu esa xaridor uchun yangi bosqichni anglatadi — endi tanlov ko‘proq va sifatliroq.

Xulosa

O‘zbekiston avtomobil bozori yangi bosqichga o‘tdi. Xitoy brendlari endi shunchaki alternativ emas — ular to‘liq raqobatchiga aylandi. Va eng muhimi — bu jarayon hali boshlanishi.

Maqola O‘zbekiston avtomobil biznesi uyushmasi (ABA Uzbekistan) bilan hamkorlikda tayyorlandi.